W dniu 5 grudnia 2025 roku na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się konferencja poświęcona analizie relacji Warszawa-Paryż w kontekście współczesnych wyzwań geopolitycznych. Głównym organizatorem wydarzenia była Katedra Studiów Strategicznych i Bezpieczeństwa Międzynarodowego WNPiSM UW, a partnerami przedsięwzięcia były: Stowarzyszenie Kawalerów Legii Honorowej i Narodowego Orderu Zasługi oraz Stowarzyszenie Studiów Strategicznych.
Podczas otwarcia konferencji prof. Roman Kuźniar i prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala zwrócili uwagę na szczególne znaczenie Traktatu z Nancy jako istotnego momentu w relacjach obu państw. Następnie Ambasador Francji Étienne de Poncins podkreślił cztery elementy dialogu wyróżniające w jego ocenie Traktat i świadczące o potrzebie współdziałania: (1) dialog polityczny, (2) bezpieczeństwo i obrona, (3) ekonomia i przemysł, (4) pamięć i polityka historyczna. Prof. Andrzej Szeptycki zaznaczył natomiast, iż bardzo ważna pozostaje współpraca naukowa Polski i Francji, zwłaszcza przy wspólnych europejskich projektach. Dyrektor Damian Przeniosło (MSZ) zwrócił także uwagę na wyzwania przed jakimi stoi Polska i Francja wobec dynamicznie zmieniającej się architektury bezpieczeństwa europejskiego.
Dyskusja w pierwszym panelu koncentrowała się na znaczeniu Traktatu z Nancy dla bilateralnych relacji obronnych. Paneliści analizowali zapisy dokumentu w świetle współczesnych zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy, a także perspektywy rozwoju współpracy przemysłów obronnych oraz kooperacji na szczeblu operacyjnym, szkoleniowym i strategicznym. Prof. Agnieszka Cianciara zwróciła uwagę na wspólną odpowiedzialność Polski i Francji za Europę, komplementarność kultur strategicznych oraz „niewykorzystane szanse” obu państw, aby „nawzajem się od siebie uczyć”. Gen. Bogusław Pacek podkreślił zaś znaczenie obronnych zapisów Traktatu wobec zagrożeń ze Wschodu, zaznaczając znaczenie dokumentu dla „otwarcia drzwi” do dalszej współpracy. Natomiast dr Kinga Torbicka przypomniała kontekst podpisania dokumentu, ważny dla relacji bilateralnych, gdyż wpływający także na jego implementację w przyszłości. W jej ocenie Traktat stanowi wyraźną intencję co do ram dalszej współpracy, ale potrzebne będą skuteczne, konkretne działania. Na zakończenie pierwszego panelu prof. Marek Madej wyraził nadzieję na pozytywną implementację Traktatu.
Drugi panel poświęcony był koncepcji europejskiej autonomii strategicznej. Eksperci porównywali polską i francuską wizję tego zagadnienia, szukając punktów wspólnych oraz pól do współpracy. Istotnym wątkiem rozmowy była wojna w Ukrainie jako katalizator wzmacniania zdolności obronnych UE, a także znaczenie relacji transatlantyckich dla przyszłości kontynentu. Prof. Roman Kuźniar zwrócił uwagę, że oba państwa bardzo poważnie myślą o bezpieczeństwie, ale posiadają inne azymuty i priorytety wynikające z ich historii i uwarunkowań geopolitycznych. Natomiast razem, w opinii profesora, powinny dążyć do budowy silnej autonomii europejskiej. Zdaniem Łukasza Maślanki – Polska i Francja inaczej interpretują „autonomię”, gdyż wynika to z ich różnych doświadczeń, ale oba państwa dążą do współpracy europejskiej w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony upatrując w tym korzyści i szansę na niezależność Europy. Wojciech Lorenz podkreślił naglącą potrzebę uniezależnienia się od USA, min. poprzez współpracę Polski i Francji w ramach projektów UE. Podsumowując drugi panel Marek Ostrowski podkreślił znaczenie relacji polsko-francuskich, dla których Traktat ma być impulsem do działań w wymiarze politycznym, społecznym kulturowym, ekonomicznym, a przede wszystkim w wymiarze obrony i bezpieczeństwa. Na zakończenie obrad prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala zapowiedziała ciąg dalszy rozmów dotyczących przyszłości stosunków między Polską a Francją, ze szczególnym uwzględnieniem Traktatu z Nancy i jego implementacji, w formie kolejnej konferencji naukowej w Paryżu w 2026 roku z udziałem partnerów francuskich.
Kinga Torbicka,
Uniwersytet Warszawski
